Liczba Reynoldsa (Re) jest bezwymiarową miarą stosunku sił bezwładności do sił lepkości w przepływie. Oblicza się ją ze wzoru Re = ρvL/μ = vL/ν. Pomaga ocenić charakter przepływu, lecz wymaga dobrania długości charakterystycznej i kryterium właściwego dla badanej geometrii. Sama prędkość nie rozstrzyga, czy przepływ jest laminarny czy turbulentny.

Definicja liczby Reynoldsa

Liczba Reynoldsa jest bezwymiarowym parametrem opisującym stosunek sił bezwładności do sił lepkości działających w płynie. Definiuje się ją jako:

Re = (gęstość płynu × prędkość × charakterystyczna długość) / lepkość dynamiczna

W praktyce często stosuje się równoważny zapis:

Re = (prędkość × długość) / lepkość kinematyczna

Wartość liczby Reynoldsa pozwala określić, czy przepływ w danym układzie ma charakter laminarny, przejściowy czy turbulentny, co ma kluczowe znaczenie przy projektowaniu instalacji przepływowych, analizach aerodynamicznych oraz symulacjach CFD.

Znaczenie inżynierskie liczby Reynoldsa

Liczba Reynoldsa ma szerokie zastosowanie w analizie przepływów, ponieważ:

  • umożliwia porównywanie przepływów w układach o różnych rozmiarach i prędkościach,
  • pozwala określić zakres przejścia od przepływu laminarnego do turbulentnego,
  • stanowi podstawę analizy podobieństwa dynamicznego w badaniach modelowych,
  • umożliwia przenoszenie wyników badań eksperymentalnych (np. z tuneli aerodynamicznych) na rzeczywiste obiekty.

Parametr ten został spopularyzowany przez brytyjskiego fizyka Osborna Reynoldsa (1842–1912), od którego nazwiska pochodzi jego nazwa, i do dziś stanowi jeden z podstawowych wskaźników stosowanych w mechanice płynów i inżynierii przepływów.

Symbole, jednostki i długość charakterystyczna

We wzorze ρ oznacza gęstość płynu w kg/m³, v prędkość charakterystyczną w m/s, L długość charakterystyczną w m, μ lepkość dynamiczną w Pa·s, a ν = μ/ρ lepkość kinematyczną w m²/s. Po podstawieniu spójnych jednostek otrzymuje się liczbę bez jednostki.

Dla przepływu w pełnej rurze kołowej przyjmuje się zwykle średnicę wewnętrzną i średnią prędkość w przekroju. Dla kanału niekołowego często stosuje się średnicę hydrauliczną Dₕ = 4A/P, gdzie A jest polem przekroju przepływu, a P obwodem zwilżonym. Dla opływu bryły długość odniesienia musi odpowiadać używanej korelacji lub modelowi.

Przepływ laminarny, przejściowy i turbulentny

Dla klasycznego przepływu w rurze kołowej orientacyjnie przyjmuje się przepływ laminarny poniżej Re około 2300, obszar przejściowy między około 2300 i 4000 oraz turbulentny powyżej około 4000. Są to wartości orientacyjne dla tej konfiguracji, a nie uniwersalne granice dla wszystkich przepływów. Zaburzenia na wlocie i warunki instalacji mogą zmieniać przebieg przejścia.

Nie należy przenosić tych progów wprost na opływ skrzydła, przepływ z oderwaniem, kanały o szczególnej geometrii czy płyny nienewtonowskie. Model CFD dobiera się do zjawisk i warunków konkretnego zadania.

Przykład obliczenia liczby Reynoldsa

Przyjmijmy rurę o średnicy wewnętrznej 0,02 m, średnią prędkość 0,5 m/s i lepkość kinematyczną płynu 1,0 · 10⁻⁶ m²/s. Wtedy Re = 0,5 · 0,02 / (1,0 · 10⁻⁶) = 10 000. Dla klasycznego przepływu rurowego wynik wskazuje zakres turbulentny. Po zmniejszeniu prędkości do 0,05 m/s otrzymujemy Re = 1000.

To przykład dydaktyczny z przyjętymi danymi. W zadaniu projektowym właściwości płynu należy określić dla rzeczywistej temperatury i składu. Zastosowanie lepkości dynamicznej zamiast kinematycznej bez uwzględnienia gęstości prowadzi do błędnego wyniku.

Jak wykorzystać Re w analizie CFD?

Liczba Reynoldsa pomaga w doborze opisu przepływu i porównywaniu warunków modelu z rzeczywistym obiektem. Nie zastępuje jednak kontroli siatki, warunków brzegowych, bilansu masy i zbieżności. Równość Re nie zapewnia pełnego podobieństwa, jeśli istotne są również inne zjawiska, na przykład ściśliwość lub oddziaływanie grawitacji.

Jeżeli celem jest ocena strat ciśnienia, rozdziału przepływu lub chłodzenia, zobacz zakres analiz przepływów CFD w KOMES. Opis modelowania mechaniki płynów wyjaśnia dodatkowe założenia i kontrole.

Materiały techniczne: NASA, Reynolds Number; University of Manchester, Pipe Flow and Reynolds Number; Altair, podobieństwo i liczby bezwymiarowe.

Liczba Reynoldsa – definicja, wzór i znaczenie w mechanice płynów
Analiza MES