Drgania mechaniczne, często nazywane wibracjami, są nieuniknionym elementem w życiu codziennym. Większości z nich nie jesteśmy świadomi, ale niektóre są wyraźnie odczuwalne, do tego stopnia, że stają się uciążliwe, a nawet niebezpieczne. Do oceny wpływu drgań przekazywanych przez podłoże na budynki stosuje się normę PN-B-02170:2016-12 z poprawką Ap1:2017-10.
Ta norma dotyczy budynków i urządzeń w nich umieszczonych. Ocenę wpływu drgań na ludzi w budynkach prowadzi się według odrębnych kryteriów. Poniżej wyjaśniamy zakres PN-B-02170 oraz różnicę między oceną przybliżoną a pełną.
Potrzebujesz badania konkretnego obiektu? Zobacz zakres usługi pomiary drgań i wibracji, wymagane dane oraz sposób przygotowania oceny. Ten artykuł wyjaśnia zasady stosowania normy.

Pełne oznaczenie dokumentu to PN-B-02170:2016-12 z poprawką Ap1:2017-10 w katalogu PKN. Szczegóły oceny należy odnosić do treści normy i warunków konkretnego obiektu.
Spis treści
ToggleZakres normy PN-B-02170:2016-12
Norma PN-B-02170:2016-12 dotyczy oceny szkodliwości drgań przekazywanych przez podłoże na budynki. Określono kryteria oceny wpływu drgań na budynki oraz urządzenia w nich umieszczone, które są wywołane działaniami zależnymi bezpośrednio lub pośrednio od człowieka.
Norma uwzględnia drgania, które mogą pochodzić zarówno z wewnątrz budynku (od urządzeń na oddzielnych fundamentach), jak i spoza niego, w odległości stałej lub zmiennej w czasie. Jej celem jest określenie parametrów opisujących te drgania, niezależnie od sposobu propagacji w podłożu od źródła drgań do budynku.

Być może zainteresuje Cię też:
Analiza spektrum odpowiedzi modalnej, a wymuszenia bezpośrednie konstrukcji
Analiza wytrzymałości konstrukcji: metody, narzędzia i przykłady zastosowań
Zastosowanie normy w diagnostyce i projektowaniu budynków
PN-B-02170:2016-12 znajduje zastosowanie w diagnostyce dotyczącej oceny wpływu drgań na istniejące budynki i urządzenia umieszczone w budynkach, pochodzących z eksploatowanych lub projektowanych źródeł drgań. Ponadto, jest stosowana w procesie projektowania budynków, które znajdą się w obszarze potencjalnego oddziaływania drgań.
W praktyce, norma ta ma zastosowanie przy badaniach drgań, w celu oceny ich wpływu na budynki i podejmowania odpowiednich działań projektowych lub diagnostycznych w zakresie redukcji szkodliwości drgań na budynki i urządzenia w nich umieszczone.

Ograniczenia i możliwości oceny przybliżonej i pełnej
Norma przewiduje ocenę pełną oraz ocenę przybliżoną z zastosowaniem skal wpływów dynamicznych SWD, gdy spełnione są warunki ich stosowania.
Najczęściej wykorzystywany jest przybliżony sposób oceny drgań oparty na stosowaniu skal wpływów dynamicznych SWD-I oraz SWD-II. Ocena przybliżona wymaga prostszego opracowania, ale jej zastosowanie zależy od rodzaju i geometrii budynku. Jednakże stosowanie tej metody ograniczone jest do budynków z elementów murowych (tzw. drobnowymiarowych) oraz budynków z wielkowymiarowych elementów prefabrykowanych (tzw. wielka płyta).
Ponadto każda skala ma oddzielne wymagania do wymiarów i kształtu budynku, ściśle określając ich klasyfikacje. Stosując skale SWD zarejestrowane drgania przypisywane są do jednej z pięciu stref wpływu drgań na budynek, oddzielonych czterema liniami granicznymi, tym samym precyzyjnie określają możliwą szkodliwość drgań od pomijalnych w ocenie wpływu na budynek, kończąc na drganiach powodujących awarię budynku stanowiących zagrożenie bezpieczeństwa życia ludzkiego. Ten rodzaj oceny stosuje się do istniejących budynków spełniających warunki skal SWD.

Gdy skale SWD nie mają zastosowania albo wymagany jest model konstrukcji, należy rozważyć ocenę pełną. Wymaga ona od specjalisty przeprowadzenia pomiarów w celu określenia wymuszeń kinematycznych wymaganych do obliczeń sił bezwładności, które razem z siłami statycznymi stanowią obciążenie struktury budynku. Ponadto, należy opracować przestrzenny model budynku zbudowany według zasad metody elementów skończonych MES, zgodny z dokumentacją projektową. W ramach tej oceny sprawdza się zgodność nośności poszczególnych elementów konstrukcyjnych z normami budowlanymi. Zapewnienie odpowiednich parametrów wytrzymałościowych jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa budynku wobec oddziaływania drgań. Dlatego właściwe uwzględnienie tych kryteriów jest niezwykle istotne.

Ocena pełna pozwala na określenie szkodliwości drgań zarówno w przypadku diagnostyki istniejących budynków, jak i stosowana jest w procesie projektowania budowli, które znajdą się w obszarze potencjalnego oddziaływania drgań. Jednakże norma przewiduje możliwość pomijania wpływu drgań przekazywanych przez podłoże w obliczeniach dotyczących budynku w przypadku spełnienia kryterium maksymalnego ruchu poziomego podłoża w miejscu posadowienia budynku. Podana możliwość odnosi się do przeciętnych warunków geotechnicznych występujących na drodze propagacji od źródła drgań do budynku oraz do płaskiego ukształtowania terenu. Jednakże dodatkowo należy spełnić warunek lokalizacji budynku w stosunku do źródła drgań zachowując minimalną odległość, dla wszystkich przypadków opisanych w normie np. odległość 25m od osi toru kolejowego lub 15m od osi toru tramwajowego. Podane wyżej warunki pominięcia wpływu na konstrukcje budynku drgań przekazywanych przez podłoże nie mogą być jednak stosowane w opracowaniach diagnostycznych.
Norma PN-B 02170:2016-12 pozwala również na sprawdzenie szkodliwości drgań na urządzenia umieszczone w budynku. Należy jednak podkreślić, że przede wszystkim należy kierować się kryteriami wartości dopuszczalnych drgań podanymi przez producenta bądź użytkownika urządzenia. Norma przewiduje jedynie ocenę na zasadach ogólnych wówczas, gdy parametry dopuszczalne nie są zdefiniowane. Urządzenia podzielono na dwie grupy: pierwsza dotyczy maszyn i urządzeń mechanicznych, druga urządzeń precyzyjnych. Urządzenia mechaniczne zostały podzielone na pięć klas wrażliwości o zróżnicowanych poziomach dopuszczalnych. Pomiarów dokonuje się przy unieruchomionym urządzeniu w poziomie podstawy. Drgania uznaje się za szkodliwe w przypadku przekroczenia wartości dopuszczalnej w danej klasie wrażliwości dla jednego kierunku pomiarowego podstawy.
Wymogi i kryteria stosowania normy PN-B-02170:2016-12
Niezwykle istotnym elementem przy stosowaniu normy PN-B 02170 jest prawidłowe usytuowanie punktów pomiarowych. I tak na przykład dla prac diagnostycznych związanych ze stosowaniem skal SWD, punkt pomiarowy winien zostać umieszczony od strony źródła drgań, w sztywnym węźle konstrukcji (np. przecięcie dwóch ścian nośnych) znajdującym się na fundamencie budynku albo w sztywnym węźle na ścianie kondygnacji podziemnej w poziomie otaczającego terenu. Umieszczanie czujników w miejscach niereprezentatywnych do pozyskiwania danych o wymuszeniu oddziałującym na budynek, jest jednym z częstych błędów popełnianych przy pomiarach drgań. Stąd również wymaganie, aby w doborze punktów uczestniczył specjalista znający konstrukcję budynku, który poprawnie wskaże miejsce montażu czujnika.

Wykonywanie pomiarów zgodnie z PN-B 02170 wymaga doboru aparatury pomiarowej o zdefiniowanych parametrach użytkowych. Tym samym spełnienie minimalnych wymagań co do czułości przetworników czy niepewności całego toru pomiarowego pozwala na uzyskanie wiarygodnych danych do analizy.
KOMES – ocena wpływu drgań na budynki
W KOMES łączymy pomiar z oceną odpowiednią do celu badania i rodzaju budynku. Zakres oceny wpływu drgań na budynki ustalamy na podstawie konstrukcji obiektu, źródła drgań oraz dostępnej dokumentacji.
Jeśli potrzebna jest obserwacja w trakcie robót, zobacz monitoring drgań budynków i konstrukcji. W zapytaniu opisz obiekt, źródło wymuszeń, harmonogram prac i decyzję, którą ma wspierać badanie.
Artykuł KOMES ukazał się również 12 kwietnia 2024 r. w serwisie Inżynier Budownictwa. Rysunki pochodzą z tej publikacji.
